Hemen zaude: Hasiera Euskal kultura Bertsularitza Bertsuaren arauak Doinua

Doinua

Bertsulariak beti doinu ezagun batean a capella kantatzen du eta bere obra abesten duen artean sortzen du.

Munduan zehar ezagutu diren beste inprobisatzaile gehienek musika-tresnaren baten laguntzaz ari dira, Kuban, Mexikon, Kolonbian edo Mallorkan bezala. Euskal Herrian bertsulariak musika-tresnarik gabe kantatzen dute.

Doinuak gaiari egokitua izan behar du (tristea, alaia, etab.). Baina bereziki erritmoak inposatu egiturarekin bat egin behar du.

Adibide honetan, inposatu erritmoa Zortziko Handia da. Horrek erran nahi du bertsu lerroak 18 silaba dituela, bi etenekin: lehena, bosgarren silabaren ondotik, bigarrena hamargarrenaren ondotik.

Manex  gaztea lerden ederra  eskuan  mizpir  makila


Ma-nex  gaz-te-a  /  ler-den  e-de-rra  /  es-ku-an  miz-pir  ma-ki-la
1      2          3   4  5  /   6      7     8   9  10   /    1     2    3       4     5     6    7   8

Baina bertsua egitean, bertsulariak silabak ez ditu kontatzen : badaki hautatua duen doinuak inposatu bertsu lerroaren erritmoa naturalki segitzen duela. Horregatik, doinuaren hautaketa biziki garrantzitsua da.

Normalean, doinuaren nota bakoitzari silaba bat dagokio. Baina batzuetan, arau hori ez da errespetatzen, musikaren ala bertsuaren edertasunarentzat, edo  ezinbestekoa delako, ondoko adibideak bezala.

Hitzak eta musika

Hitzak doinuarekin joanarazteko, bertsulariak "fantasia" batzu egin ditzake :

Silaba baten kentzea hitz baten hasieran edo bukaeran :

  • "mazte" "emazte"-ren ordez
  • "itxur ederra" "itxura ederra"-ren ordez

Silaba baten gehitzea hitz bukaeran :

  • "hortarikan" "hortarik"-en ordez
  • "Senperereren omena" "Senpereren omena"-ren ordez

Moldaketak egin daitezke doinua bertsuaren erritmoari egokitzeko eta bertsuaren erritmoa doinuari egokitzeko :

  • testua laburregi baldin bada, silaba bat bi notetan kantatua izan daiteke.
  • biziki luzea delarik, apainketa nota batzu gehituak dira.


Doinu bakoitzak bere funkzioa du. Melodiak aldatu dira garaien arabera. Horrela, doinu berriak sortzen dira etengabe. Xenpelar betsularitzaren dokumentu zentroak doinutegiaren datubasea sortu du. Hona amodiozko gaia kriterioetan hautatu ondoan, doinuen zerrenda luzea...

Iparraldeko bertsularitza munduko eragileak

Xan Alkhat bertsularia - Bat-batekoan! (cc-by-sa Nahia Garat)

Bertsulari, gai-egile, gai-emaile, saio antolatze, lehiaketak eta txapelketak, bertsu eskolak eta baliabide zentroak, Euskal kultur erakundearen datubasean zerrendatuak.

Agenda
  • Ikuskizunak
  • Antzerkia
  • Bertsularitza
  • Dantza
"Jostunak" antzezlana 2017/06/28
Gehiago…
Interneten
Hego Lapurdi Lurralde Eremuko ikastetxeen bertsu topaketak Donibane Lohizuneko RAVEL entzunaretoan | 2017-06-22, Bertsozale Elkartea

Hego Lapurdi Lurralde Eremuko Euskara zerbitzuak, Bertsularien Lagunak elkartearekin partaidetzan, seigarren urtez segidan, 2016/2017ko ikasturtean bertsularitzaren inguruko «bertsulari bat klasean» proiektua proposatu die lurraldeko ikasleei. Sei saioz osatutako proiektu hau lehen mailako eta kolegioko ikasleei zuzendu zaie. Saioak bukatzeko, parte hartzaile guzien arteko topaketak antolatu dira Donibane Lohizuneko Ravel entzunaretoan 2017ko ekainaren 15, 19, 20 eta 22an.

Tags:

Irailaren 23an abiatuko da Baigorrin Bertsolari Txapelketa Nagusia 2017| 2017-05-16, Bertsozale Elkartea

14 saio izango ditu Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta abenduaren 17an amaituko da BECen. Irailaren 12an egingo da aurkezpen ofiziala eta bertan emango dira xehetasun guztiak.

Tags:

Bertsu Eskolen Eguna eta gazteen eskolarteko xapelgoa ospatuko da larunbatean | 2017-05-16, Bertsozale Elkartea

Datorren larunbatean, maiatzaren 20, Hazparneko Zinema Gelan, Xiberoa, Lapurdi eta Baxenabarreko Bertsu Eskolen Eguna, eta gazteen eskolartekoaren kanporaketak eta finala ospatuko dira.

Tags:

Gehiago…