Euskal antzerkigintza

Euskaraz antzezten den teatroa edo antzerkia toki, garai eta forma desberdinetan deklinatua atxematen d Euskal Herrian. Antzerki-mota batzuk aspaldikoak badira ere (pastorala, toberak...) geletan ematen den euskal teatroak mende bat baizik ez du.

''Libertimenduak'' - Donapaleu (2012 - cc-by-sa Nahia Garat)
''Libertimenduak'' - Donapaleu (2012 - cc-by-sa Nahia Garat)

Pastorala euskal antzerki herrikoi zaharrena da , kanpoan emana eta kantatua.
Urtero, Zuberoan, herri oso batek pastorala bat antolatzen du.
Antzerkia agertzen da ere maskaradetan eta kabalkadetan.

Antzokietatik kanpo ematen diren emanaldietan, bereiz daitezke :

  • Xiberuko pastorala, kanpoan ematen den euskal antzerki herrikoiaren mota landuena.
  • Maskarada: antzerki mota hau ere kanpoan antzezten, kantatzen eta dantzatzen da. Xiberukoa da eta ihauteri garaian egiten da.
  • Toberak.

Aiherrako kabalkada (2019) © Jakes Larre
Aiherrako kabalkada (2019) © Jakes Larre
Barneko antzerkia 1920. urteen hastapenetik goiti garatu da Euskal Herrian. XIX. mende hondarrean, Martzelino Soroa donostiarrak, antzerki obra onak idatzi zituen, molde klasikoan. 1960. urteaz geroztik, euskal idazle batzuek (Antonio-Maria Labayen, Piarres Larzabal, Telesforo de Monzon, Iñaki Begiristain, Imanol Elias, Daniel Landart, Guillaume Irigoyen, Mattin Irigoyen, Pantzo Hirigaray, Antton Luku...) bai eta idazlan arrotzen itzulpenek aberastu dute euskal antzerkigintza.