Hemen zaude: Hasiera Euskal kultura Euskal musika eta kantua Euskal opera

Euskal opera

XIX. mendean, Europa guzian opera "nazionalak" agertzen dira. Euskal Herrian ere gauza bera gertatu da.

itziar_opera_2.jpg
Itziar opera (1998)
Lehen "euskal" opera 1884ean agertu zen Donostian, Ihauteri kari. Pudente ikusgarri dibertigarria da. Historia (euskaraz) Andaluzia erromatarrean iragaiten da eta musikan modan diren aire anitz badira (Iparraguirre-ren zortzikoa besteak beste).

Laster, operen argumentua Euskal Herrira heltzen da eta  foru literaturak garatu eta nazionalistek ondotik baloratu gai eta giroei egokitzen da.

Euskal operaren testua euskaraz izan ohi da eta kasu batzutan elebiduna. Musikari dagokionez, musika tradizionala erabiltzea ezinbestekoa izan da obrak euskal kutsu bat ukan dezan eta kantua (bakarka edo koruan) sinplea da.

Herriko dantzetan oinarritu koreografia garrantzitsua da. Arreta berezia emana zaio margolari ospetsuen laguntzaz eta gaur egungo teknikaz baliatuz egin eszenaratze, jantzi eta apaindurei. Mende erdi batez, baina XX. mende hasieran bereziki, idazleek eta konpositoreek indarrak batu dituzte antzerki liriko baten plantan ezartzeko, azken hau kantu herrikoiaren itxura noblea eta jakintsuna bezala kontsideratua delarik eta musika-naziotasunaren (edo gehiago) adierazpen nagusia.

Operak arrakasta ukaezina biltzen du ingurugiro abertzalean (10. hamarkadan hegoaldean) edo eskualdezalean (30. hamarkadan, iparraldean) : aipamen zabala komunikabideetan, bertsio anitz, milaka jenden parte hartzea kanpoko agerraldietan, obren eragin emozionala.

Baina aldaketa politikoek eta publikoaren gustuen garapenak (ikusgarri koreografikoak eta koru kantua) operaren hondoratzea ekarri du. 80. eta 90. hamarkada itxoin behar izan dugu lan zaharren (Leidor, Iziar) eta berrien (Gernika) bertsioak eta sorkuntzak berriz ikusteko, "euskaltasunaren" ikusmoldea aldatua izan daitekelarik (Ilargi xendera).

Euskal musikaren munduko eragileak

Iparraldeko kantua eta musika munduko eragileen errepertorioa kategoriatan sailkatuak (taldeak, kantariak, programatzaileak, formatzaileak, baliabide zentroak...)

Euskal kantagintza: pop, rock, folk

Euskal kultur erakundearekin partaidetzan, Etxepare Institutuak Jon Eskisabelek idatzitako "Euskal kantagintza" liburuxka argitaratu du bertsio numeriko hirueledun batean, euskaraz, frantsesez eta inglesez.

Euskal kantagintza: pop, rock, folk

Edizio berezi hau dohainik deskarga daiteke PDF formatuan.
Joana Pocheluk itzuli du jatorrizko testua euskaratik frantsesera.
Oharra: liburuxka beste bertsio hirueledun batean eskura daiteke ere (euskaraz, gazteleraz eta inglesez).

Euskal musika klasikoa

Euskal kultur erakundearekin partaidetzan, Etxepare Institutuak Karlos Sánchez Ekiza-k idatzitako "Euskal musika klasikoa" liburuxka argitaratu du bertsio numeriko hirueledun batean, euskaraz, frantsesez eta inglesez.

Euskal musika klasikoa

Edizio berezi hau dohainik deskarga daiteke PDF formatuan.
Kattalin Totorikak itzuli du jatorrizko testua euskaratik frantsesera.
Oharra: liburuxa beste bertsio hirueledun batean eskura daiteke ere (euskaraz, gazteleraz eta inglesez).

Euskal musikaren agenda
  • Kontzertuak
  • Koru kantua
Xaramela 2018/12/14
  • Kontzertuak
  • Koru kantua
Arraga 2018/12/14
  • Kontzertuak
  • Musika
Maddi Zubeldia 2018/12/14
  • Animazioak
  • Kantua
"Denak kantuz" gaualdia 2018/12/14
  • Kontzertuak
  • Musika
Anne Etchegoyen 2018/12/15
  • Kontzertuak
  • Rock
Sutagar + Iron & Maider + The Hellectric Devilz 2018/12/15
Gehiago…