Hemen zaude: Hasiera Euskal kultura Bertsularitza Bertsularitzaren historia

Bertsularitzaren historia

Xehetasun guti daukagu XIX. mende aitzineko bertsularitzaz. 10 000 urte daukan ahozko tradizioaren historiaurrean, artzain-aroan koka genezake.

Txapel eta Zepai bertsulariak
Txapel eta Zepai bertsulariak. 1933, Elgoibar. (cc by-sa guregipuzkoa.net)
Aita Antonio Zavalak dion bezala: "bertsularitzaren historian, 1801a baino lehenagoko denboretan, dena ilundura da gure gaian". 1801ean, Villabonan iragan saio arrakastatsu bat (4 000 ikusle herriko plazan) gordetzea erabaki zen.

Joxe Azurmendi idazleak honela ihardesten dio : "Bai, dena iluna da : ez  mamirik ez delako, bainan iñork ez duelako hori sekulan argitu". "Euskal literaturaren historia"-ren idazlea den Luis Michelena euskaltzainak erakusten digu "bertsularien ohidura zaharra dela, eta bederen Garibay-k aipatzen dizkigun XV. mendeko emazte bertsularien garaikoa dela".

Beti Joxe Azurmendiren arabera, baliteke XIV. mendetik inprobisaketa mota bat egin izatea Euskal Herrian. Badira kantuak, gerlak, familia liskarrak, baina ere buruzagi baten heriotza, etsai baten kontrako garaipena aipatzen dutenak. Belaunaldiz belaunaldi heldu zaizkigun  euskal kantu zaharrenak garai hartakoak dira.

"Bertsularitza arabiar garaikoa da" (888) erraten digu Gorostiagak, C. Etxegarai, P. Urkizu eta J.A. Arana-Martija ikertzaileek tesia bera sustengatzen dutelarik.  
888 urtea urrun iduritzen bazaigu ere, interesgarria litzateke Arabiarren eta Euskaldunen arteko kultura eta literatura harremanen aztertzea.

Bestalde, Euskal Herrian frango berant sartu den erlijio katolikoak bertsulariak izanen zirenengan eragina ukan du, zalantzarik gabe, bai eta koblakarien eta malabaristengan ere.

Argitasun gehiago

Iparraldeko bertsularitza munduko eragileak

Xan Alkhat bertsularia - Bat-batekoan! (cc-by-sa Nahia Garat)

Bertsulari, gai-egile, gai-emaile, saio antolatze, lehiaketak eta txapelketak, bertsu eskolak eta baliabide zentroak, Euskal kultur erakundearen datubasean zerrendatuak.

Agenda
  • Bertso saioak
  • Bertsularitza
Bertso saioa 2018/07/22
  • Animazioak
  • Bertso saioak
  • Bertsularitza
  • Besta
Harrizko Zubiko besta 2018/07/22
  • Bertso saioak
  • Bertsularitza
Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa - Finala 2018/09/09
Gehiago…
Interneten
EEPk eta Eusko Jaurlaritzak iazko diru laguntzen kopuruei eutsi diete | 2018-07-17, Iparraldeko Hitza

2017ko aurrekontuarekin konparatuta, emendatze bakar bat izan da: Bertsolarien Lagunak elkarteak 10.000 euro gehiago eskuratuko ditu, hots 65.000€.

Tags:

Karine Etxeberri: "Espazio anitz zituzten emazteek sortzeko" - bertsoa.eus

Orain dela hiru urte aurkeztu zuen bertsolaritzaren feminizazioa aztertzen duen ikerketa, batez ere Baxenafarroan, Lapurdin eta Xiberoan kokatua. Iruñeko hitzaldian nagusiki bilakaera historikoa azaldu zuen: emakumeek bertsolaritzan izan duten presentzia eta mugimendu soziala bera nola antolatua den; plazei eta bertso-eskolei begira, funtzio ezberdinetan ze bereizketa sexual egiten den.

Tags:

«Belaunaldi orok behar du mintzabide propioa» - Kultura - Berria

"Bertsolaritzaren eta rockaren arteko harremana aztertu du Alberto Irazuk 'Rocka puntua!' saiakeran. Euskarak garaian garaiko «artefaktu berriekin» sinkronizatuta egon behar duela dio."

Tags:

Gehiago…