Hemen zaude: Hasiera Euskal kultura Bertsularitza Bertsuaren arauak Doinua

Doinua

Bertsulariak beti doinu ezagun batean a capella kantatzen du eta bere obra abesten duen artean sortzen du.

Munduan zehar ezagutu diren beste inprobisatzaile gehienek musika-tresnaren baten laguntzaz ari dira, Kuban, Mexikon, Kolonbian edo Mallorkan bezala. Euskal Herrian bertsulariak musika-tresnarik gabe kantatzen dute.

Doinuak gaiari egokitua izan behar du (tristea, alaia, etab.). Baina bereziki erritmoak inposatu egiturarekin bat egin behar du.

Adibide honetan, inposatu erritmoa Zortziko Handia da. Horrek erran nahi du bertsu lerroak 18 silaba dituela, bi etenekin: lehena, bosgarren silabaren ondotik, bigarrena hamargarrenaren ondotik.

Manex  gaztea lerden ederra  eskuan  mizpir  makila


Ma-nex  gaz-te-a  /  ler-den  e-de-rra  /  es-ku-an  miz-pir  ma-ki-la
1      2          3   4  5  /   6      7     8   9  10   /    1     2    3       4     5     6    7   8

Baina bertsua egitean, bertsulariak silabak ez ditu kontatzen : badaki hautatua duen doinuak inposatu bertsu lerroaren erritmoa naturalki segitzen duela. Horregatik, doinuaren hautaketa biziki garrantzitsua da.

Normalean, doinuaren nota bakoitzari silaba bat dagokio. Baina batzuetan, arau hori ez da errespetatzen, musikaren ala bertsuaren edertasunarentzat, edo  ezinbestekoa delako, ondoko adibideak bezala.

Hitzak eta musika

Hitzak doinuarekin joanarazteko, bertsulariak "fantasia" batzu egin ditzake :

Silaba baten kentzea hitz baten hasieran edo bukaeran :

  • "mazte" "emazte"-ren ordez
  • "itxur ederra" "itxura ederra"-ren ordez

Silaba baten gehitzea hitz bukaeran :

  • "hortarikan" "hortarik"-en ordez
  • "Senperereren omena" "Senpereren omena"-ren ordez

Moldaketak egin daitezke doinua bertsuaren erritmoari egokitzeko eta bertsuaren erritmoa doinuari egokitzeko :

  • testua laburregi baldin bada, silaba bat bi notetan kantatua izan daiteke.
  • biziki luzea delarik, apainketa nota batzu gehituak dira.


Doinu bakoitzak bere funkzioa du. Melodiak aldatu dira garaien arabera. Horrela, doinu berriak sortzen dira etengabe. Xenpelar betsularitzaren dokumentu zentroak doinutegiaren datubasea sortu du. Hona amodiozko gaia kriterioetan hautatu ondoan, doinuen zerrenda luzea...

Iparraldeko bertsularitza munduko eragileak

Xan Alkhat bertsularia - Bat-batekoan! (cc-by-sa Nahia Garat)

Bertsulari, gai-egile, gai-emaile, saio antolatze, lehiaketak eta txapelketak, bertsu eskolak eta baliabide zentroak, Euskal kultur erakundearen datubasean zerrendatuak.

Agenda
  • Bertso saioak
  • Bertsularitza
Hernandorena Bertsu Sariketa - Bigarren kanporaketa 2018/09/21
  • Bertso saioak
  • Bertsularitza
Bertso bazkaria 2018/09/23
  • Bertso saioak
  • Bertsularitza
Hernandorena Bertsu Sariketa - Hirugarren kanporaketa 2018/09/28
Gehiago…
Interneten
Hernandorena Sariketako bigarren kanporaketa Donapaulen | 2018-09-19, bertsoa.eus

Bertsotan: Irati Alcantarilla, Txaber Altube, Jokin Bergara, Jon Gurrutxaga Urbieta, Sarai Robles eta Ane Zuazubizkar Iñarra. Lehen kanporaketaren ondotik Asier Galarza eta Aitor Servierrek lortu zituzten finalerako lehen bi txartelak.

Tags:

Repentista, Payadore eta bertsolariak elkarrekin, urriaren 9tik 14ra | 2018-09-17, bertsoa.eus

Iruñean, Erandion, Hernanin, Gasteizen, Baionan eta Donostian dira saioak. Nazioarteko inprobisatzaileak eta bertsolariak elkarrekin bat-batean aukera izango da Euskal Herriko plazetan urriaren 9tik 14ra. Juana Tomasa Quiala Kubako repentista eta Araceli Argüello Argentinako payadorea izango dira artista gonbidatuak. Amets Arzallus, Jone Uria, Julio Soto, Maialen Lujanbio eta Xabi Igoa ariko dira bertsotan. Iker Iriartek eta Maite Berriozabalek gidatuko dituzte saioak.

Tags:

Ate joka dugu Hernandorena Bertsu Sariketa | 2018-09-05, Bertsozale Elkartea

Irailaren 14an hasiko da Hernandorena Bertsu Sariketa 2018. Hiru kanporaketa eta Finalarekin ospatuko da aurtengoa ere. Saio guziak arratseko 21:00etan izanen dira. Orotara 18 bertsularik hartuko dute parte.

Tags:

Gehiago…